Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2022

Γκαράζ, αποθήκη, WC και τζάκι

 


Ψωμί σιγοψημένο στο μαντέμι κι από πάνω λαδάκι κι αλάτι. Τότε που οι πολυβιταμίνες και τα συμπληρώματα διατροφής δεν είχαν ακόμα εισβάλλει στη ζωή μας και οι συνταγές που στύλωσαν κι ανάθρεψαν τη γενιά μας ήταν απλές κι αλάνθαστες.

Τα βράδια που το κρύο περόνιαζε το πετσί μας, η γριά μας η σόμπα άνοιγε την τεράστια αγκαλιά της και μας μάζευε τρυφερά κοντά της.  Άκουγε υπομονετικά τις κουβέντες, τους ψιθύρους, τους αναστεναγμούς ή τις κουρασμένες σιωπές μας και σαν να μας αποκρινόταν μέσα απ’ τη μαντεμένια χοάνη της που τσιτσίριζε η φωτιά. Στην επιφάνειά της σιγοψηνόταν ό,τι υπήρχε διαθέσιμο στο σπίτι.  Κάστανα χαραγμένα απ' τον πατέρα, πατάτες στο αλουμινόχαρτο ή λίγες φέτες ψωμί που είχε περισσέψει απ’ το μεσημέρι.

Κι ένα περίεργο πράγμα. Τέτοια νοστιμιά δεν γευτήκαμε από τότε, κι ας έχουμε προμηθευτεί υπερσύγχρονες κουζίνες και ντάνες τηγανιών σε όλα τα σχήματα και χρώματα.

Κι όσο περνούν τα χρόνια και πληθαίνουν οι ανέσεις, τόσο η μνήμη παίρνει φόρα και τρέχει πίσω. Λες κι έχει ανάγκη ν' απλώσει ξανά τα χέρια της πάνω απ' το μαντεμένιο καπάκι, να ζεσταθούν τα τρίσβαθα της ψυχής, εκεί που φωλιάζανε οι ελπίδες και τα παιδικά μας όνειρα.

Το καλοριφέρ έχει σκουριάσει κι ένα σκούρο ζουμί λεκιάζει τα πλακάκια.

Αδιάφορο. Χρόνια τώρα, το έχουμε παροπλίσει στην πολυκατοικία.

Ευτυχώς η “γριά” μας δεν ζει πια. Τι καλαμπούρι θα μας έκανε που, πάλι με χρόνια με καιρούς, μ’ ένα μπιντόνι πετρέλαιο και δυο χοντροκούτσουρα θα ξεχειμωνιάσουμε.

Σκούριασε κι η τσίγκινη ταμπέλα του εργολάβου στην είσοδο.

«Γκαράζ, αποθήκη, WC και τζάκι»

Αυτό το τζάκι μάς έκαψε…

Για χάρη του την ξαποστείλαμε.

------------------------------------------------------------

[Η φωτογραφία της ανάρτησης προέρχεται απ' το διαδίκτυο και ανήκει στον δημιουργό της]

Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2022

“Η ΕΛΕΝΙΤΣΑ”

 


Μας τη φέρανε στο νοσοκομείο ένα πρωί που έκανε φοβερό κρύο εκείνον τον αξέχαστο και καταραμένο χειμώνα του σαρανταδύο.


Ήταν παγωμένη και είχε τα μάτια μισόκλειστα από την εξάντληση και την πείνα. Ήταν τόση δα! Ένα λεπτοφυές γλυκό κοριτσάκι ως έξι χρονών. Ένα παιδάκι καστανό, που η πείνα, η κακουχία, το κρύο, δεν είχαν κατορθώσει να αλλοιώσουν το όμορφο προσωπάκι και την αθώα έκφραση των ματιών του.

Ένας πολισμάνος τη βρήκε μαζί με τον αδελφό της στο δρόμο και γύρευαν τα κακόμοιρα τα παιδιά αγκαλιασμένα σε μια γωνιά να ζεσταθούνε, ενώ το ξεροβόρι της Αθήνας ξεπάγιαζε και τον πιο καλοντυμένο διαβάτη.

Ναι λοιπόν, ένας πολισμάνος καλός τα λυπήθηκε τα παιδιά και μας τα έφερε στο νοσοκομείο, στη Ριζάρειο, που σ’ αυτό τότε μαζεύανε και φέρνανε όλους όσοι πέφτανε στο δρόμο από την πείνα.

Είπε στην Προϊσταμένη: «Τα βρήκα αγκαλιασμένα να τουρτουρίζουνε μέσα στα κουρέλια, κάτω στο σταθμό του Ηλεκτρικού, και τα πόνεσε η ψυχή μου».

Α, αυτή η Ομόνοια… Είναι αυτή η πλατεία που ο Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος ξέβραζε κείνον το χειμώνα, από τον Πειραιά και τους συνοικισμούς του, έναν κόσμο κολάσεως. Έναν κόσμο ανθρώπων πειναλέων, σκελετωμένων, με μάτια έξαλλα, που, μόλις φτάνανε στην Αθήνα, τρέχανε αμέσως στους ντενεκέδες των σκουπιδιών για να φάνε. Σα να μην είχε πια σκουπίδια ο Πειραιάς για να ψάξουν εκεί να φάνε.

Κι αλήθεια, διηγόνταν οι ίδιοι πως στον Πειραιά, γύρω από ένα ντενεκέ σκουπίδια, γίνονταν αληθινές μάχες, ανάμεσα σε σκύλους, ανθρώπους και παιδιά.

Μα ας είναι. Ας ξανάρθω στην Ελενίτσα, το κοριτσάκι που μας έφεραν στη Ριζάρειο. Στην αρχή λοιπόν, καθώς μας έφερε και δύο άλλα παιδιά ο πολισμάνος, δεν υπήρχε κανένας τρόπος να τα κρατήσουμε στο νοσοκομείο. Όλα τα κρεβάτια ήταν πιασμένα. Στην ανάγκη μάλιστα βάζαμε τα παιδιά πέντε πέντε σε κάθε κρεβάτι, για να μην τ’ αφήσουμε να πεθάνουνε με τέτοιο κρύο έξω στο δρόμο. Τα βάζαμε από τη μια και την άλλη μεριά του κρεβατιού, τα καημένα. Ναι, δεν υπήρχε λοιπόν ούτε μια μικρή θεσούλα για την Ελενίτσα.

Ο πολισμάνος, καλόκαρδος, ικέτευε την Προϊσταμένη. Μα τι να σου κάνει και αυτή; Έλεγε: «Πάρτε τουλάχιστον το κοριτσάκι… Δέστε πώς τρέμει… Είναι άσπρο το προσωπάκι του σαν το πανί… Αφήστε το το αγόρι…»

Αχ, Θεέ μου! συλλογιζόμουν εγώ, που βρισκόμουν κει δα μπροστά σ’ αυτή τη σκηνή, να, που γίνεται άθελα κανείς και σκληρός τέτοιες εποχές. Το αγόρι τι θα γινότανε; Θα το κατάπινε ασφαλώς ο δρόμος, και κανένα πρωί θα το βρίσκανε κοκαλωμένο από την παγωνιά και την πείνα. Θα το μαζεύανε και θα το ρίχνανε μέσα σ’ αυτό το κάρο, που κάθε πρωί γυρίζει στους δρόμους της Αθήνας και μαζεύει τους πεθαμένους. Και ύστερα, φύρδην μίγδην, παιδιά, γέρους, νέους, πάει και τους αδειάζει σε ένα μεγάλο λάκκο στο νεκροταφείο. Τέτοια τύχη περίμενε το αγόρι.

Ντίνο, λέει, το λέγανε, ήταν ως έντεκα χρονών αγόρι, σκελετωμένο, κι η πείνα το είχε κάνει να μοιάζει με μικρό πίθηκο, όπως άλλωστε μοιάζανε όλα τα πεινασμένα παιδιά, στο τελευταίο στάδιο που μας τα φέρνανε στο νοσοκομείο. Τους φυτρώνανε μάλιστα στο πρόσωπο και κάτι ξανθές τρίχες σαν χνούδι, πότε άσπρες, πότε ξανθές.

Τον Ντίνο όμως κάτι τον ξεχώριζε από τον πίθηκο. Ήταν τα μπλε μεγάλα του μάτια, που, είτε από το κρύο, είτε από άλλο λόγο, μοιάζανε όλο βουρκωμένα. Κοιτάζανε γύρω τον κόσμο, τον κόσμο αυτόν που ήταν όμοια η κόλαση, και βουρκώνανε. Θεέ μου, ήταν να μη βουρκώνουν τα μάτια των παιδιών, όπως και των μεγάλων, απ’ ό,τι γύρω τους βλέπανε;

Ας είναι. Στο πρόσωπο του αγοριού είχαν φυτρώσει αυτές οι περίεργες τρίχες του τελευταίου σταδίου της πείνας, που κάνανε και τους γιατρούς να απορούνε γι’ αυτό. Της Ελενίτσας όμως όχι. Το προσωπάκι της, αντίθετα από τα άλλα παιδιά, είχε γίνει διάφανο, λες και ήταν από φαρφουρί, από πολύτιμη πορσελάνα. Και τα μαλλάκια της, καστανά ανοιχτά, σγουραίνανε και γίνονταν σαν χρυσαφιά μπροστά στο μέτωπο. Τα μάτια της, σκούρα, κοιτάζανε τον κόσμο με εμπιστοσύνη. Και ήταν αυτή η έκφραση της εμπιστοσύνης προς τους ανθρώπους, που σου μαχαίρωνε την καρδιά.

Ήταν λοιπόν να σώσουμε ένα από τα δυο παιδιά. Ήταν η κρίσιμη στιγμή ν’ αποφασίσουμε ποιο από τα δυο θα έμενε στο νοσοκομείο. Και τα δύο ήταν εντελώς αδύνατο. Ούτε καν τροφή δεν υπήρχε για ένα παιδί παραπάνω. Δεν έπρεπε λοιπόν να αργοπορήσουμε. Η Προϊσταμένη δέχτηκε την πρόταση του πολισμάνου. «Καλά, είπε, θα κρατήσουμε το κοριτσάκι». Έτσι έμεινε η «Ελενίτσα μας», όπως την έλεγε ο αδελφός της.

Και η Προϊσταμένη άρχισε από καθήκον να κάνει τις ίδιες ερωτήσεις που έκανε σε όλα τα παιδιά, όσα είχαν την τύχη – ναι, την τύχη! – να μπούνε στο νοσοκομείο.

«Πόσα παιδιά είστε στο σπίτι σας;»

«Εφτά!... αποκρίθηκε το αγόρι, σαν μεγαλύτερος που μπορούσε να μιλήσει. Η Ελενίτσα μας είναι το μικρότερο, έξι χρονών».

«Από πού ερχόσαστε;»

«Από την Κοκκινιά, στον Πειραιά».

«Μάνα, πατέρα έχετε;»

«Η μάνα μας πρήστηκε από την πείνα και έπεσε στο στρώμα. Ο πατέρας ήταν χτίστης, μα έχει, λένε, πλευρίτη. Βήχει και δε δουλεύει. Τα άλλα παιδιά φύγανε από το σπίτι γιατί πεινούσανε. Καμιά φορά πάλι, πότε πότε, γυρνούνε και πάλι ματαφεύγουνε».

Αυτά είπε το αδέρφι της Ελενίτσας. Και, άμα έκανε να φύγει από το νοσοκομείο, το πιάσανε το κλάματα…  Δεν ήθελε να φύγει, ούτε να χωριστεί από  την Ελενίτσα. Έλεγε κι έκλαιγε: «Πώς να γυρίσω δίχως την Ελενίτσα μας; Εμείς στο σπίτι όλοι την αγαπάμε, γιατί μας κάνει πάντα και γελάμε. Και ποτέ δεν κλαίει, δεν πεινάει. Κάθεται σε μια μεριά, μας κοιτά και σωπαίνει. Η μάνα μας λέει γι’ αυτή πως δεν είναι σαν τ’ άλλα παιδιά. Την τρέφει ο αέρας και η καλή καρδιά».

Αχ ναι, την έτρεφε ο αέρας και η καλή καρδιά. Μα έπεσε αυτή η βαρυχειμωνιά, πρώτη φορά τόσο βαριά για την Αθήνα. Έπεσε και η πείνα και πια δε βάσταξε η Ελενίτσα. Σαν πούπουλο ελαφρύ ήταν το κορμάκι της, σαν πούπουλο στα χέρια μας την ώρα που την πήραμε, να την καθαρίσουμε κάτω στα μπάνια και ύστερα να τη βάλουμε στο κρεβάτι. Έτυχε να βρεθεί ένα μικρό, τόσο δα κρεβατάκι, για πιο μικρό μάλιστα παιδί από την Ελενίτσα. Εκεί τη βάλαμε. Ήταν τόσο μικρό το σωματάκι της! Μα πού να χωρέσει εκεί και ο αδελφός της…

«Θα έρχεσαι να τη βλέπεις κάθε απόγευμα, του είπε η Προϊσταμένη. Μην κλαις… Άμα λίγο δυναμώσει και γίνει καλά, θα την πάρεις μαζί σου».

«Κρατήστε με και μένα», ικέτευσε το αγόρι.

Μα η Προϊσταμένη, για να μην κλάψει κι αυτή (εγώ την ήξερα καλά), έμπηκε τις φωνές: «Σου είπα, φώναξε δυνατά, δεν έχομε θέση! Δεν καταλαβαίνεις που σου μιλώ ελληνικά;»

Έφυγε το αγόρι. Το είδα να στέκεται για πολλή ώρα, έτσι, μπροστά στην πόρτα του νοσοκομείου και να κοιτάζει καταπάνω τα παράθυρα.

Έξω έκανε ένα βοριά δυνατό. Και στριφογυρίζανε οι νιφάδες και χορεύανε έναν αλλόκοτο χορό, που ζαλιζόσουν να τις κοιτάζεις. Τα δέντρα της αυλής βουΐζανε και γέρνανε στον παγωμένο αέρα…

Το αγόρι έμεινε έτσι εκεί για λίγο ακόμα, μα ύστερα, σαν ξαναπέρασα εγώ από το διάδρομο και κοίταξα από το παράθυρο, δεν ήταν πια εκεί. Είχε φύγει.

Μας έμεινε λοιπόν η Ελενίτσα μας με το διάφανο προσωπάκι. Μόλις ζεστάθηκε και συνήλθε, άνοιξε τα μάτια της και κοίταξε ολόγυρά της. Αχ, τι γλυκά παιδιακίσια ματάκια! Αυτά έπρεπε να βλέπουν ανθισμένα λιβάδια, πεταλούδες, πουλιά και λουλούδια. Και όχι να κοιτάνε γύρω τα σκελετωμένα παιδιά μέσα στο θάλαμο, που βογγούσανε, υποφέρανε και πεθαίνανε…

Κοίταξε περίεργα όλο γύρω της η Ελενίτσα. Στην αρχή δεν καταλάβαινε καλά πού βρισκότανε. Έπειτα κοίταξε κι εμάς τις νοσοκόμες. Και, ποιος ξέρει… της αρέσαμε έτσι με τις άσπρες ποδιές και μας χαμογέλασε. Τι χαμόγελο! Η Προϊσταμένη δε βάσταξε, πήγε κοντά της, έσκυψε και τη φίλησε…

«Τι θέλεις, πουλί μου; της είπε. Πες μου και μη φοβάσαι».

Η Ελενίτσα μας κοίταζε. Κοίταζε την Προϊσταμένη καλά, ύστερα πάλι εμάς. Και έκανε σαν να ήθελε να πει κάποιο σπουδαίο μυστικό που ήτανε ντροπή να τ’ ακούσει κανείς… Σαν να ήθελε να πει έναν πόθο, που πάσχιζε από καιρό να τον πει, μα πάλι δεν τολμούσε.

«Τι θέλεις, μικρό μου;» την ξαναρώτησε η Προϊσταμένη. «Πες τι θέλεις. Μη φοβάσαι! Ό,τι θέλεις, αμέσως θα το ‘χεις».

Α, τι κουβέντα τολμηρή για την εποχή που ζούμε ξεστόμισε η Προϊσταμένη! Και πόσο η ίδια ύστερα υπέφερε από την κουβέντα αυτή…

«Πες μου…»

Μια φωνίτσα τότε απαλή, αδύνατη σαν αχνός, είπε δειλά:

«Θέλω… Θέλω πατατίτσες τηγανιτές!...» Και το προσωπάκι της πήρε έξαφνα μια έκφραση χαρούμενη και μαζί λίγο σαν πονηρούτσικη. «Πατατίτσες τηγανιτές!» ξανάπε και κοίταξε με τα ματάκια της, γιομάτα εμπιστοσύνη, την κυρία Προϊσταμένη.

Ταράχτηκε τότε, είδα, η κυρία Προϊσταμένη. «Πατατίτσες τηγανιτές», είπε και αυτή, σα να θυμήθηκε έξαφνα πως, πράγματι, στον κόσμο υπήρχαν κάπου πατατίτσες τηγανιτές… «Πατατίτσες;» ξανάπε η Προϊσταμένη και μας κοίταξε με ταραχή και απορία. «Πού να τις βρούμε;» έκανε πάλι κοιτάζοντας τις νοσοκόμες, που στεκόμαστε μάρτυρες βουβοί σ’ αυτήν όλη τη σκηνή…

Ναι, πού να τις βρούμε;… Πού να βρεθεί τέτοια πολυτέλεια της πατάτας μέσα σ’ ένα νοσοκομείο όπως η Ριζάρειος… Εδώ, εμείς, είχαμε μόνο ό,τι μας έδινε ο Ερυθρός Σταυρός. Φασόλια, κάποτε λακέρδα – και πάλι φασόλια και χόρτα. Γάλα περιμέναμε να μας στείλουνε κουτιά από την Ελβετία. Μα πατάτα πού να βρεθεί;

Και όμως η Ελενίτσα ήθελε και καλά τηγανιτές πατατίτσες. Με την ξαφνική της αυτή επιθυμία, μείναμε κι εμείς οι νοσοκόμες σκεφτικές. Άξαφνα κι εμείς θυμηθήκαμε τις πατατίτσες τις τηγανιτές του σπιτιού. Την ατμόσφαιρα του σπιτιού του καλού καιρού, που δε βάζαμε ποτέ με το νου μας, τότες, πως γραμμένο ήταν τέτοια πράγματα να δούνε τα μάτια μας!... Πατατίτσες τηγανιτές!... Καλέ, τι σκέφτηκε η Ελενίτσα!

Το μικρό κοριτσάκι τώρα, ξεθαρρεμένο, μας χαμογελούσε, μας κοίταζε και μας έλεγε με την παιδιακίσια φωνούλα της: «Πατατίτσες θέλω! Πατατίτσες τηγανιτές!»

Όταν της φέραμε να πιει φασουλόζουμο, δεν το ήθελε. Της είχε για καλά κολλήσει η ιδέα για πατατίτσες. Και με παιδιάστικη τώρα επιμονή, τις γύρευε. Τι ήταν να ρωτήσει η Προϊσταμένη το παιδί, τι ήθελε να φάει…

Σαν ήρθε ο γιατρός και μας είδε έτσι σκεφτικές, μας έβαλε μπροστά. Είχε τα νεύρα του. Δεν είχε όρεξη για πολλές κουβέντες. Είχαν, έλεγε, πολλά παιδιά πεθάνει χθες και σήμερα μέσα στο νοσοκομείο. Και αυτός τίποτα δεν μπορούσε να κάνει για να μην πεθάνουνε.

Ούτε φάρμακα, ούτε γάλα, ούτε τίποτα υπήρχε.

«Τι χρειαζόμαστε λοιπόν εδώ μέσα εμείς οι γιατροί;» είπε με απελπισία στην Προϊσταμένη.

Του δείξαμε την Ελενίτσα και του είπαμε για τις πατατίτσες που μας ζητούσε… Πάλι μας έβαλε μπροστά. «Μα και πατάτες αν είχατε, μας είπε, δεν έπρεπε να δώστε ευθύς να φάει στο παιδί. Θα πάθει δυσεντερία, που τώρα όλα έτσι τα θερίζει. Γάλα – δεν το καταλάβατε; - γάλα πρέπει να ‘χει το παιδί τούτο, όπως όλα τα παιδιά, για να σωθούνε. Δεν το καταλάβατε ακόμα;» μας έκανε θυμωμένος.

Τι να πούμε όμως εμείς; Ξέραμε πως γάλα δεν υπήρχε…

Ο γιατρός, πριν φύγει από το θάλαμο, πήγε ξανά κοντά στο κρεβατάκι της Ελενίτσας και, με γλυκό τρόπο τώρα, της είπε: «Άμα γίνεις καλά, μικρούλα μου, θα φας τις πατατίτσες. Όχι τώρα! Ακούς;» Και έφυγε.

Η Ελενίτσα δε μίλησε. Κοίταξε το γιατρό, κοίταξε και μας και σώπασε. Σούφρωσε μόνο το στοματάκι της. Ήταν, βλέπεις, από μικρό, μαθημένο καμιά από τις επιθυμίες της να μην της γίνεται. Θα ήταν ίσως και η πρώτη φορά που, στη ζωούλα της τη μικρή, ζήτησε κάτι. Ξεγελάστηκε η Ελενίτσα, από το περιβάλλον, από τις άσπρες ποδιές μας, το καλό χαμόγελο της Προϊσταμένης, και ζήτησε και αυτή κάτι. Στο τέλος είπε: «Δεν πειράζει» και σώπασε και έγειρε το κεφαλάκι πάνω στο μαξιλάρι και έκλεισε τα ματάκια.

Την αφήσαμε. Είχαμε και μεις άλλες δουλειές να κάνουμε, τόσα παιδιά, τόσους αρρώστους να περιποιηθούμε μέσα στο νοσοκομείο. Μπαίναμε, βγαίναμε στις αίθουσες. Ακούγαμε από μακριά, από κάτω στην είσοδο, τη φασαρία που γίνονταν εκεί, τις φωνές των ανθρώπων, που ικέτευαν τη διεύθυνση να μπούνε μέσα στο νοσοκομείο…

«Πού θέλετε, μωρέ, να σας βάλω;» ακούγονταν η δυνατή φωνή του διευθυντή. «Θέλετε να με πνίξετε;... Δεν καταλαβαίνετε ρωμέικα που σας λέω; Δεν υπάρχουν κρεβάτια!»

«Θα περιμένουμε ώσπου ν’ αδειάσει κανένα κρεβάτι», ακούστηκε να λέει μια άγνωστη φωνή.

«Μα, για να αδειάσουν κρεβάτια, πρέπει πρώτα να πεθάνουνε οι άνθρωποι. Ξέρω πότε θα πεθάνει κανείς; Μπορώ να τον βιάσω να πεθάνει;» φώναζε έξω φρενών ο διευθυντής.

Και μείς ξέραμε πως πεθαίνανε αράδα οι άνθρωποι… Μα, μόλις αδειάζανε τα κρεβάτια, έρχονταν άλλοι. Κάνανε καμιά δυο μέρες, και πάλι πεθαίνανε. Και όλοι από το ίδιο πράμα. Εξάντληση, δυσεντερίες από τα σκουπίδια που τρώγανε, κακουχία. Πραγματική αρρώστια δεν υπήρχε. Λιμός! σου λέει ο άλλος. Λιμός! Από αυτό που λένε και δέουνται στην εκκλησία να μην πέσει ποτέ στον κόσμο. Σάματι και μεις οι ίδιες δεν πεινούσαμε; Δε λιγοθυμούσανε οι νοσοκόμες από την πείνα;

Κάποτε κάποτε περνούσα και από την αίθουσα που βρισκόταν η Ελενίτσα. Πήγαινα κοντά της. Μόλις με έβλεπε, χαμογελούσε…

Μα το ίδιο απόγευμα κοκκίνισε από τον πυρετό το προσωπάκι της. Της παρουσιάστηκε η δυσεντερία. Αχ, να είχαμε τουλάχιστο να της δίναμε ρυζόνερο… Μα τίποτα, είπα, δεν είχαμε. Ρύζι; Πού να βρεθεί το ρύζι;… Ούτε γιατρικά είχαμε, ούτε τίποτα… Και σε κοιτάζανε τα μάτια των παιδιών που υποφέρανε, και τίποτε και δεν μπορούσες να τους κάνεις… Τίποτ’ άλλο παρά στο τέλος να τους κλείσεις τα ματάκια αυτά. Θεέ μου!... Μας είχε ο Θεός τόσο εγκαταλείψει;… Τι κακό κάνανε τα παιδιά;…

Το απογευματάκι ήρθε ο αδερφός της να δει την Ελενίτσα. Ήταν μαβής από το κρύο, τα μάτια του πρησμένα από το κλάμα. Κάθισε κοντά στο κρεβατάκι της αδερφούλας του και άκουσα να της λέει, καθώς περνούσα από κει: «Σου ‘φερα ένα παστέλι».

Θα είχε στους δρόμους ζητιανέψει και με τα λεφτά αυτά θα είχε αγοράσει το παστέλι.

Η Ελενίτσα το κοίταξε, λάμψανε τα ματάκια της από ευχαρίστηση, έκανε να το φάει, μα ήτανε πολύ σκληρό και το άφησε.

«Πατατίτσες… είπε. Πατατίτσες τηγανιτές θέλω».

Το αγόρι άνοιξε καλά τα μάτια του… Καλέ, τι ζητούσε η αδερφή του; Ήταν στα συγκαλά της; Δεν ήξερε πως τέτοια πράματα δεν υπήρχανε πια στον κόσμο; Της είπε το αγόρι μονάχα: «Καλά είσαι εδώ, Ελενίτσα. Αχ, μ’ αφήνεις δίπλα σου να ξαπλώσω; Είμαι τόσο αποσταμένος… Και κρυώνω!... Ξέρεις τι κρύο κάνει έξω;»

Όταν ξαναπέρασα από το θάλαμο, το αγόρι είχε φύγει μαζί μ’ όλες τις επισκέψεις. Η Ελενίτσα όμως έκαιγε από τον πυρετό. Παραμιλούσε. Έσκυψα πάνωθέ της. «Πατατίτσες…», έλεγε και άπλωνε τα χεράκια της.

Κατά το βραδάκι πέρασε ο γιατρός και κοίταξε την Ελενίτσα. Έμοιαζε ξαφνικά γερασμένος, κουρασμένος, θλιμμένος. Και ας ήταν νέος. Έμοιαζε τελευταία να ‘χει γεράσει πολύ. Όλον το χειμώνα είχε δει τόσους αρρώστους, μικρούς και μεγάλους, να πεθαίνουνε – τόσα μάτια παιδιών τον είχαν κοιτάξει, δίχως να μπορεί να τους προσφέρει καμιά βοήθεια, που να, αν και νέος, για λίγους μήνες, τα μαλλιά του ασπρίσανε εδώ στα πλάγια.

«Λοιπόν η Ελενίτσα μας;» τον ρώτησα πηγαίνοντας κοντά του.

Κούνησε το κεφάλι του. «Αν εξακολουθήσει έτσι ο πυρετός και η δυσεντερία…», είπε. Κι αμέσως, παίρνοντας ύφος αγαναχτισμένο, πρόσθεσε: «Τι! Με το φασουλόζουμο θα γιατρευτεί; Ό,τι κάνει η φύσις». Και, μουτρωμένος που δεν μπορούσε να βοηθήσει σε τίποτα, σηκώθηκε και έφυγε από το θάλαμο των παιδιών.

Έτσι πέρασε όλο εκείνο το βράδυ και το άλλο πρωί.

Η Προϊσταμένη, όταν μπήκε το απόγευμα στο θάλαμο των παιδιών, πήγε κατ’ ευθείαν κοντά στην Ελενίτσα. Όλοι πια την αγαπούσαμε. Ούτε έκλαιγε, ούτε φώναζε σαν τα άλλα παιδιά. Μόνο, σαν περνούσαμε από κει, μας χαμογελούσε.

Σα μανία μόνο της είχε κολλήσει κι όταν παραμιλούσε ακόμα έλεγε: «Θέλω πατατίτσες, πατατίτσες τηγανιτές!» με μια παιδιάστικη επιμονή άρρωστου παιδιού.

Το άλλο πρωί, σαν πέρασε ο γιατρός και την είδε, κατσούφιασε, έμεινε σκεφτικός και ύστερα, με το χέρι του, χάιδεψε τις καστανές μπουκλίτσες της Ελενίτσας. Μας είπε, κοιτάζοντάς μας, θλιμμένος:

«Δώστε της τέλος πάντων να φάει πατατίτσες, να πάει ευχαριστημένο το παιδί…»

«Α!» έκανε η Προϊσταμένη, κουνώντας το κεφάλι της. «Ώστε δεν υπάρχει πια καμιά ελπίδα;» Και αμέσως γύρισε και φώναξε σε μας τις νοσοκόμες, που καθόμαστε και την κοιτάζαμε: «Γλήγορα να μας βρείτε μια δυο πατάτες! Τι με κοιτάτε έτσι; Λέω να τρέξετε να μου οικονομήσετε καμιά πατάτα, να δώσουμε στο παιδί!»

Την κοιτάζαμε την Προϊσταμένη κι είχαμε μείνει άναυδες. Τι να της πούμε; Πως είχε τρελαθεί; Έτρωγε κανένας μας πατάτες; Είχαμε εμείς μισή πατάτα σπίτια μας; Μονάχα οι πολύ πλούσιοι θα ‘χαν, μα κι αυτοί θα τις τρώγανε στα κρυφά, για να μη τους δει κανένας.

Η Προϊσταμένη ήταν μια γυναίκα ενεργητική, που δε δίσταζε ποτέ μπροστά σε καμιά δυσκολία. Είχε κιόλας βρει κάτι με το νου της. Μας είπε: «Να πάει μια από σας, γλήγορα, στο μέγαρο απέναντι. Ξέρω την κυρία που κάθεται. Θα χτυπήσετε την πόρτα δυνατά, ως ότου σας ανοίξουν, και θα πείτε στον υπηρέτη ότι η Προϊσταμένη εδώ του νοσοκομείου σας έστειλε και ότι είναι ανάγκη να δείτε την κυρία. Θα της τα πείτε όλα όπως είναι. Μια πατάτα γυρεύει για ένα παιδάκι που ίσως πεθάνει. Τρέξτε τώρα γλήγορα!»

Έτρεξα εγώ στο απέναντι μέγαρο, χτύπησα δυνατά την πόρτα. Μου άνοιξε ένας λακές, με έβαλε κάτω στα σαλόνια…, περίμενα… Αχ, Θεέ μου, συλλογιζόμουν εγώ διαρκώς, ας κάνουμε γλήγορα, να βαστάξει η Ελενίτσα, ως ότου τις δώσουνε, τις ψήσουνε, τις ετοιμάσουνε τις τηγανιτές πατατίτσες. Με είχε πιάσει νευρικό και δε με χωρούσε ο τόπος.

Τέλος φάνηκε η οικοδέσποινα. Της είπα τι συνέβαινε.

«Ευχαρίστως, μου είπε. Δεν έχω πολλές πατάτες. Μπορώ να σας δώσω μια οκά για τους αρρώστους σας.»

Και κουδούνισε και ήρθε πάλι ο λακές. Άμα άκουσε όμως εκείνος πως η κυρά του θα έδινε μια οκά πατάτες στο νοσοκομείο, ευθύς κατέβασε τα μούτρα του και με κοίταξε βλοσυρά, σα να ‘λεγε: «Καρακάξα, να το ‘ξερα, δε θα σ’ άνοιγα την πόρτα!» Μα δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς και σε λίγο έφερε τις πατάτες.

«Ευχαριστώ», είπα και έφυγα τρέχοντας για το νοσοκομείο.

Φασαρία, συναγερμός στην κουζίνα, μόλις είδαν όλοι τους τις πατάτες. Τις κοιτάζανε όλοι σηκωμένοι από πάνω… Και, όταν τις ψήσανε, μια καθαρίστρια λιγοθύμησε, λέει, από τη μυρουδιά.

Η είδηση ότι φέρανε πατάτες πετούσε από στόμα σε στόμα ως πάνω στους αρρώστους. «Πατατίτσες τηγανιτές κάνουνε κάτω», λέγανε.

Μα η Ελενίτσα, εν τω μεταξύ, όλο και χειροτέρευε. Δεν μπορούσε πια ούτε τα ματάκια της να κρατήσει ανοιχτά. Τα άνοιγε και τα έκλεινε αμέσως. Το χειλάκι της άσπριζε. Κρύωνε.

Ένας βοηθός που πέρασε είπε: «Τι να ‘χει, ρωτάτε; Εξάντληση του οργανισμού. Βάσταξε, βάσταξε το παιδί, εξαντλήθηκε, και η δυσεντερία από πάνω την απέκαμε. Τι νομίζετε; Αυτό μας περιμένει και μας.  Θα βγάλουμε και μεις το χειμώνα;»

Είναι μερικοί άνθρωποι, έτσι, που σε αποκαρδιώνουνε, αντί να σου δώσουνε κουράγιο.

Πέρασα κοντά από το κρεβάτι της Ελενίτσας. Τη φωνάζω: «Ελενίτσα!»

«Θα σου φέρουνε, της λέω, πατατίτσες τηγανιτές».

Έρχεται  η Προϊσταμένη. Της χαϊδεύει τα μαλλιά. Την κοιτά η Ελενίτσα, της χαμογελά. Θε μου, τι χαμόγελο έχει το παιδί! Τι χαμόγελο είναι αυτό, όταν πλησιάζεις να σ’ αντικρίσει! Ράισε όλων μας η καρδιά.

Τέλος ήρθανε, φέρανε τις πατατίτσες μέσα σε ένα πιάτο όμορφες, ροδοκόκκινες, καλοτηγανισμένες. Ζευγάρια ματάκια άλλων παιδιών από τα κρεβάτια τους  κοιτάζανε!... Ανασηκώνονται…

Μα η Προϊσταμένη λέει δυνατά: «Όχι! Οι πατατίτσες είναι μόνο για την Ελενίτσα!» Και σκύβει πάνω από το κοριτσάκι και της λέει: «Ελενίτσα, να οι πατατίτσες σου! Είναι δικές σου! Σου τις φέραμε… Ελενίτσα!»

Άνοιξε τα μάτια το κοριτσάκι. Μια λάμψη χαράς πέρασε, πριν να σβήσουνε τα ματάκια του. «Α!» έκανε και χαμογέλασε και ανασηκώθηκε κομμάτι στο κρεβάτι και άπλωσε το χεράκι να τις αρπάξει. Αλλά – αχ! – το κεφαλάκι ξαφνικά έγειρε προς τα πίσω πιο άσπρο από πανί. Τα χειλάκια γινήκανε ευθύς μαβιά. Μεγάλοι κύκλοι μαύροι φανήκανε κάτω από τα μάτια.

«Ελενίτσα! Ελενίτσα!» της φωνάζει η Προϊσταμένη.

Λιγοθύμησε η Ελενίτσα!...

Τρέξαμε οι δυο νοσοκόμες που είμαστε εκεί, κοντά στο κρεβατάκι του παιδιού. Και είδαμε το ένα χεράκι πάνω στο σεντόνι να κρατά σφιχτά σφιχτά τις τηγανιτές πατατίτσες. Δεν ήθελε να τις παρατήσει. Ανάσαινε βαθιά και η αγωνία ήταν σύντομη. Μα πάντα βάσταγε τις πατατίτσες τις τηγανιτές. Δεν είχε προφτάσει ούτε στο στόμα της να τις βάλει η Ελενίτσα.

Με δυσκολία μεγάλη η Προϊσταμένη άνοιξε το χεράκι που κρατούσε τις πατατίτσες, για να μην  παρουσιαστεί έτσι μπροστά στο Θεό και λυπηθεί Εκείνος και πει: «Α, άνθρωποι τρελοί! Εγώ από όλα τα καλά σας έδωσα στη γη!... Και όμως εσείς αφήσατε την τελευταία στιγμή για να δώσετε στην Ελενίτσα λιγάκι φαΐ;»

Τα σταύρωσε λοιπόν τα χεράκια η Προϊσταμένη για να παρουσιαστεί έτσι, χωρίς πατατίτσες, μπροστά Του η Ελενίτσα. Με αδειανά και σταυρωμένα χεράκια. Στο Θεό, που καλούσε τα φτωχά παιδιά κοντά Του, για να τα βγάλει από την κόλαση της ζωής.



Λιλίκα Νάκου, «Η ΚΟΛΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ» Εκδ. ΕΣΤΙΑ (1η έκδοση: 1944)


ëΟι εικόνες ντροπής στα σούπερ μάρκετ που βάζουν αντικλεπτικά μηχανήματα στα βρεφικά γάλατα, παραπέμπουν στις μαύρες μέρες που η Λιλίκα Νάκου περιγράφει στο βιβλίο της. Πολλές οικογένειες δεν μπορούν σήμερα να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες. Ο Συντονιστής Τμήματος Μικρομεσαίων Γιώργος Παναγιωτόπουλος, έκανε το πιο εύστοχο σχόλιο για την άθλια νεοφιλελεύθερη ευγονική που επικρατεί:

«Μα γιατί δεν τα πνίγουν στην κούνια;… Και δεν έχουμε πια μήτε Αισχύλο μήτε αυταπάτες. Αν δεν τα πάρουμε όλα προσωπικά, θα ’μαστε τόσο ντροπιασμένοι που μήτε η Παναγιά θα καταδέχεται να της ζητήσουμε βοήθεια».



Τρίτη 15 Νοεμβρίου 2022

«Μάνα, δεν πέθανα» [*]

 

Μεσημέρι της 18ης Νοέμβρη 1973. Ο 20χρονος ηλεκτρολόγος απ’ τη Μυτιλήνη Μιχάλης Μυρογιάννης, ξυλοκοπείται απ’ τους χωροφύλακες και καταφέρνει να τους ξεφύγει τραυματισμένος απ’ τα χτυπήματα. Στη διασταύρωση Πατησίων και Στουρνάρη, ο χουντικός αξιωματικός Νικόλαος Ντερτιλής τον βλέπει να τρέχει και τον πυροβολεί εν ψυχρώ στο κεφάλι. Ο Μυρογιάννης ξεψυχάει λίγο αργότερα στο Ρυθμιστικό.

«Ο νεαρός έπεσε σαν κοτόπουλο», περιγράφει στην κατάθεσή του ένα χρόνο αργότερα ο οδηγός του Ντερτιλή – ο 21 ετών τότε Αντώνης Αγριτέλης. «Μετά το φόνο, ο Ντερτιλής σαν να μη συνέβαινε τίποτα μπήκε στο τζιπ και χτυπώντας με στην πλάτη, μου είπε: «Με παραδέχεσαι, ρε; Σαράντα πέντε χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι!»


Σύμφωνα με την κατάθεση του οδηγού του που ήταν αυτόπτης μάρτυρας, λίγο αργότερα ο Ντερτιλής κόλλησε το περίστροφο στο στομάχι ενός υπαλλήλου των τρόλεϊ και τον φοβέριζε ότι θα τον σκοτώσει αν δεν εξαφανιστεί. Όταν βρέθηκε προς τον ΟΤΕ (όπου υπήρχε πολύ κόσμος), έβγαλε ξανά το περίστροφό του και άρχισε να πυροβολεί. Έδινε διαταγές με το περίστροφο στο χέρι και φώναζε στους ΛΟΚατζήδες:
«Βαράτε στο ψαχνό, πέντε παλιόπαιδα θα μας κάνουν ό,τι θέλουν;» κι αργότερα στους χωροφύλακες «Τι φοβάστε, ρε; Βαράτε στο ψαχνό, εγώ έκανα την αρχή».



Στη δίκη του βέβαια, ο “παλικαράς” αξιωματικός είπε ψέματα και υποστήριξε ότι δεν γνώριζε τον οδηγό του και ότι δεν τον είχε δει ποτέ. Ωστόσο, αυτόπτες μάρτυρες και ένοικοι της πολυκατοικίας στο σημείο της δολοφονίας (ανάμεσά τους κι ο θεατρικός συγγραφέας Μίμης Τραϊφόρος) κατέθεσαν πως είδαν έναν
«εξαγριωμένο αξιωματικό να δίνει εντολές να βαρούν στο ψαχνό» και λίγο αργότερα να βγαίνει από ένα τζιπ και να πυροβολεί τον Μυρογιάννη δύο φορές.

Στην καταδίκη του χουντικού αξιωματικού συνέβαλλε και η φωτογραφία που έδειχνε έναν αξιωματικό να κινείται με το περίστροφο ανά χείρας. Δημοσιεύτηκε την 1η Δεκεμβρίου του 1973 στο γαλλικό περιοδικό Paris Match, ως σύμβολο των συνθηκών που επικρατούσαν εκείνες τις μέρες στην Ελλάδα. Αυτή η φωτογραφία έμελλε να είναι άλλο ένα ενοχοποιητικό στοιχείο για τον Ντερτιλή, όταν δημοσιεύτηκε στον ελληνικό τύπο, μετά την μεταπολίτευση.

Καταδικάστηκε τελικά σε ισόβια και πέθανε στη φυλακή το 2013. Γι’ αυτόν τον “ήρωα” το ΓΕΣ και το υπουργείο του Γ. Παπαντωνίου ετοίμαζαν παράσημο το 2002. Τελικά ο υπουργός ανακοίνωσε ότι έγινε “λάθος”. Στην κηδεία του τον έψαλε ο Μητροπολίτης Αιγειαλείας Αμβρόσιος που δήλωσε ότι ο δολοφόνος Ντερτιλής είναι «ήρωας σαν τον Κολοκοτρώνη και τον Σωκράτη». Τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία ομοϊδεάτες χουντικοί και νεοναζί, ορισμένοι μάλιστα ήταν ένοπλοι και πυροβόλησαν στον αέρα για κατευόδιο.


Το όνομα του Μυρογιάννη διαβάζεται στο προσκλητήριο νεκρών κάθε 17 Νοέμβρη, μαζί με όλα τα ονόματα των θυμάτων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Και πάντα θα υπάρχουν οι ανιστόρητοι και αφελείς υμνητές της χούντας, τόσο
 ένθερμοι οπαδοί της αλήθειας, όσο κι ο Ντερτιλής την ώρα της δίκης του. Δεν ήξερε, δεν θυμόταν. Κι ας ήταν σαράντα πέντε χρονών γομάρι.

ë Όταν είχαν ρωτήσει τον Γκέμπελς αν οι ναζί εξολόθρευαν Εβραίους στα κρεματόρια, εκείνος είχε απαντήσει: «Αδύνατον, αν συνέβαινε κάτι τέτοιο θα το γνώριζα!» Φαίνεται πως είναι η προσφιλής απάντηση των απανταχού παραχαρακτών της αλήθειας. Κατά τραγική ειρωνεία και προς επίρρωση της θεωρίας πως η ιστορία επαναλαμβάνεται, το ακούσαμε και πρόσφατα στην υπόθεση των υποκλοπών, δια στόματος πρωθυπουργού. Σαν φάρσα αυτή τη φορά.

[*] Ο τίτλος του κειμένου προέρχεται απ’ την επιστολή της μάνας του Μυρογιάννη (Νοέμβρης του ’83)



Σημ. Οι φωτογραφίες της ανάρτησης προέρχονται απ’ το διαδίκτυο και ανήκουν στους δημιουργούς τους

Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 2022

Παραγωγικός βήχας

 


Τίποτα δεν έχω, μαμά. Όλα καλά, σου λέω. Τι έχει η φωνή μου δηλαδή; Α ναι, είναι ένας πονόλαιμος που με ταλαιπωρεί. Όχι, μην ανησυχείς, τίποτα σοβαρό. Χτες πήρα κι ένα σιρόπι για παραγωγικό βήχα και παστίλιες που ανακουφίζουν το λαιμό. Μα ναι σου λέω, πίνω βιταμίνες και προσέχω. Να, τώρα μόλις ετοίμασα ένα ζεστό ρόφημα. Όχι, μέλι δεν έχω, αλλά έσταξα λίγες σταγόνες λεμόνι που κάνουν καλό στον ερεθισμένο λαιμό.

Ναι, μαμά. Σκεπάζομαι καλά το βράδυ.

Όχι, δεν έχει καθόλου υγρασία εδώ. Ο καιρός είναι θαυμάσιος. Να σκεφτείς πως σου μιλάω απ’ το μπαλκόνι, τώρα. Είναι μια ηλιόλουστη μέρα με πεντακάθαρο αέρα, σου λέω, μαμά. Να ’βλεπες τι υπέροχη πόλη είναι εδώ, μαμά! Οι δρόμοι πεντακάθαροι, οι κήποι ανθηροί, τα προάστια τετραγωνισμένα και τα σπίτια ομοιόμορφα. Οι πλατείες είναι καλυμμένες με τεχνητό καταπράσινο γρασίδι, οι υπάλληλοι είναι συνεπείς στο ωράριό τους, οι μπυραρίες κλείνουν στην ώρα τους, τα νοσοκομεία έχουν σύγχρονα μηχανήματα, τα σχολεία μαθαίνουν στα παιδιά την πειθαρχία, οι ηλικιωμένοι αποσύρονται αδιαμαρτύρητα σε οργανωμένες μονάδες απομόνωσης, οι βιομηχανίες γιγαντώνονται, τα εργοστάσια παράγουν από σαμπουάν μέχρι αυτοκίνητα, τα εργατικά χέρια όσο πάνε και αβγατίζουν και οι δείκτες της οικονομίας πάνε περίφημα.

Ναι μαμά, όλα είναι παραγωγικά εδώ, μέχρι κι ο ίδιος ο βήχας μου. Μην ανησυχείς, όλα είναι αλφαδιασμένα στη ζωή μου. Δουλεύω σκληρά και αμοίβομαι κανονικά. Στην προκαθορισμένη μέρα και ώρα. Ο προϊστάμενός μου μού είπε πως, αν καταφέρω να πιάσω το στόχο μου, θα πάρω και μπόνους παραγωγικότητας! Θα βάλω τα δυνατά μου και θα τα καταφέρω, μαμά. Δεν έχω κι άλλη επιλογή, βλέπεις. Όσοι δεν τα καταφέρνουν, τούς κόβεται αρχικά ο βήχας και στη συνέχεια καταργείται η θέση τους.  

Κι εμένα με πονάει ο λαιμός μου, μαμά…

Τις προάλλες, έφαγα τον τόπο να βρω λίγο φασκόμηλο. Περίεργο δεν είναι; Παράγει τα πάντα αυτή η χώρα και δεν υπάρχει μια σπιθαμή χώμα που να φυτρώνουν άγρια βότανα. Να μου στείλεις ένα ματσάκι όταν μπορέσεις. Μόνο, τύλιξέ το καλά. Να μη χαθεί το άρωμά του…



ëΗ συμμετοχή μου στον 4ο κύκλο της μίνι σκυτάλης, ένα δρώμενο που οργανώνει η Mary Pertax στο ιστολόγιό της ΓΗΙΝΗ ΜΑΤΙΑ. Με όχημα μια φωτογραφία, ταξιδεύουμε τις σκέψεις και ξεδιπλώνουμε τις ιστορίες μας. Καλή συνέχεια στους επόμενους “δρομείς” αυτής της υπέροχης συλλογικής διαδρομής.


Δευτέρα 24 Οκτωβρίου 2022

25 λέξεις # 14 - Συμμετοχή

 


I.

«Γουλί θα σε κουρέψω, μωρή!

Μη με κοιτάς έτσι.

Να, για να μάθεις, μωρή σκρόφα!»

II.

«Αυτή φταίει.

Έβγαζε γλώσσα.

Αφήστε με έχω ψυχολογικά.

Σαράντα μαχαιριές κι ακόμα αυθαδιάζει

εκεί πάνω…»

ëΗ συμμετοχή μου στον 14ο κύκλο ολιγόλεκτων κειμένων, με αφορμή μια φωτογραφία. Το δρώμενο οργάνωσε και υλοποίησε η Μαρία Νικολάου στην ιστοσελίδα της ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Η πλειοψηφία των συμμετοχών εστίασε στον εγκλωβισμό της γυναίκας στις πατριαρχικές σχέσεις μέσα στην «Αγία Ελληνική Οικογένεια». Στα εκατοντάδες περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας που συντελούνται καθημερινά πίσω απ’ τις κλειστές πόρτες. Αυτό που σίγουρα έχει αλλάξει σήμερα, είναι ο βαθμός αφύπνισης. Κυρίως μετά το κίνημα Me Too, τα θύματα βρίσκουν το θάρρος να καταγγείλουν τους θύτες τους, ακόμα κι αν πρόκειται για μέλη της οικογένειάς τους. Η κοινωνία βράζει και απαιτεί πλέον την ευθυκρισία της δικαιοσύνης και την παραδειγματική τιμωρία όλων των βιαστών, όχι επιλεκτικά, αλλά ακόμα κι αυτών που ανήκουν στους ευυπόληπτους κύκλους και απολαμβάνουν την ανωνυμία και την ευεργετική αντιμετώπιση απ’ την αστυνομία. Μερικοί εξ αυτών μάλιστα, κυκλοφορούν ελεύθεροι ανάμεσά μας…

ëΓια την ιστορία:

1 στις 3 γυναίκες κάποια στιγμή στη ζωή της θα αντιμετωπίσει σωματική, ψυχολογική ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό της.

1 στις 5 γυναίκες θα πέσει θύμα βιασμού ή απόπειρας βιασμού

40% με 50% των γυναικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αναφέρει κάποια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας

500.000 με 2.000.000 άνθρωποι στον κόσμο, κυρίως γυναίκες και παιδιά, εκτιμάται ότι διακινούνται παράνομα κάθε χρόνο με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την εξαναγκαστική εργασία.

Πηγή: http://www.un.org/

ëΤο 1999 ο ΟΗΕ κήρυξε την 25η Νοεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα ενάντια στη Βία κατά των Γυναικών, στη μνήμη των 3 αδελφών Μιραμπάλ, πολιτικών αγωνιστριών από τη Δομινικανή Δημοκρατία που βασανίστηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και στραγγαλίστηκαν μέχρι θανάτου, κατ’ εντολή του δικτάτορα Τρουχίλο, στις 25 Νοεμβρίου 1960. Η μοναδική επιζήσασα αδερφή, η Ντεντέ, σήμερα τιμά τη μνήμη των αδελφών της συντηρώντας το Μουσείο Ερμάνας Μιραμπάλ, το οποίο βρίσκεται στο Σαλσέδο και ήταν το μέρος όπου τα κορίτσια έζησαν τους τελευταίους 10 μήνες της ζωής τους.



Τρίτη 11 Οκτωβρίου 2022

Απ' την βιβλιο-παρουσίαση στον Πύργο

 


Πώς να χωρέσουν στο μικρό πλαίσιο μιας ανάρτησης όλα όσα ζήσαμε στον Πύργο; Όσο αδύνατον είναι να βάλεις «δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι», άλλο τόσο ανέφικτο είναι να στριμώξεις συναισθήματα σε λέξεις. Για μένα η κυρίαρχη «παρουσίαση» ήταν αυτή στα παιδιά της έκτης τάξης του 2ου δημοτικού σχολείου στον Πύργο. Μοναδική εμπειρία που θα την κουβαλάω ισοβίως κι ευχαριστώ απ’ την καρδιά μου την εκπαιδευτικό Ζέτα Αδαμοπούλου που έστησε αυτή τη γιορτή, καθώς και τους συναδέρφους της που δούλεψαν με τους μαθητές τους κι έβγαλαν ένα άψογο αποτέλεσμα. Τα παιδιά αποφλοίωσαν τις ιστορίες του βιβλίου κι έφτασαν στον πυρήνα τους. Μπήκαν στα παπούτσια των ηρώων, ενσάρκωσαν κάποιους χαρακτήρες, έθεσαν εύστοχες ερωτήσεις περί ρατσισμού και όχι μόνο, τραγούδησαν, αφηγήθηκαν, ζωγράφισαν, δημιούργησαν υπέροχες και κοπιαστικές χειροτεχνίες και μου φύλαγαν για το τέλος το πιο πολύτιμο δώρο. Μια σφιχτή αγκαλιά.



Μια ζεστή αγκαλιά και στο βιβλιοπωλείο της κας Κορκολή που ήταν σαν να την ήξερα χρόνια κι ας ανταμώσαμε για πρώτη φορά. Όσο για τις κυρίες που είχαν αναλάβει τις ομιλίες και τις αφηγήσεις κάποιων αποσπασμάτων, δεν έχω λόγια… Στο βιβλιοπωλείο, εκείνο το σαββατιάτικο απόγευμα, είχαμε όλο το ρεπερτόριο ψυχαγωγίας. Από τρανταχτά γέλια μέχρι συγκινημένους αναστεναγμούς. Στο τέλος της παρουσίασης, είχαμε και έκτακτο καλλιτεχνικό πρόγραμμα απ’ την Γιούλη Βασιλείου που τραγούδησε α καπέλα την επιτυχία του Απ. Καλδάρα και της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου «Μ' ένα όνειρο τρελό, όνειρο απατηλό» (ήταν υπέροχη). Και κάπως έτσι, εν μέσω ρακής και καλής παρέας, αποχαιρετήσαμε τον Πύργο…



Ήταν όνειρο τρελό όντως, αλλά όταν συμβαίνουν τέτοιες ευλογημένες συναστρίες, όλα μπορεί να συμβούν. Θερμά ευχαριστώ τις δύο υπέροχες κυρίες που με τίμησαν με την παρουσία και τα λόγια τους, την Ζέτα Αδαμοπούλου και την Μαρία Μπίρμπα. Τον ιθύνοντα νου αυτής της διοργάνωσης, την Γιούλη Βασιλείου, για την υποδειγματική της δουλειά ώστε να είναι όλα στην εντέλεια. Όλους τους φίλους που μας κράτησαν συντροφιά και περπάτησαν μαζί μας στις ιστορίες του βιβλίου.

Να είμαστε όλοι καλά και να δημιουργούμε τις αφορμές για μικρές εκρήξεις ευτυχίας και ελπίδας.



Το βίντεο της παρουσίασής μας, είναι εδώ. Θα διακρίνετε γνώριμα πρόσωπα ανάμεσά μας (φίλους μπλόγκερς) που μας τίμησαν με την παρουσία τους.



ëΣημ. Αναρτήθηκαν φωτογραφίες και υλικό από τοπικά μέσα ενημέρωσης του Πύργου που κάλυψαν τις δύο εκδηλώσεις. Για περισσότερες λεπτομέρειες, οι σχετικοί ιστότοποι είναι εδώ:

https://proini.news/ta-papoutsia-ton-allon-taxidepsan-sto-2o-dimotiko-scholeio-pyrgou/

https://proini.news/parousiastike-sto-vivliopoleio-korkoli-to-vivlio-tis-marias-kanellaki-sta-papoutsia-ton-allon/

https://avgipyrgou.gr/i-paroysiasi-sto-vivliopoleio-korkolis-toy-vivlioy-sta-papoytsia-ton-allon/



ëΕυχαριστώ θερμά τον κ. Ανδρέα Καπογιάννη απ’ την εφημερίδα “ΑΥΓΗ Πύργου” και τους δημοσιογράφους απ’ το τοπικό κανάλι Ολυμπιακή Ραδιοφωνία Τηλεόραση.

ëΓια τη ζεστή υποδοχή και ξενάγηση στη Δημόσια Βιβλιοθήκη του Πύργου, ολόκαρδα ευχαριστώ την διευθύντρια κα Νίκη Κατσιάπη.

ëΓια το βίντεο, τις φωτογραφίες και όλη την παρασκηνιακή δουλειά που έριξε, ευχαριστώ τον άοκνο εργάτη της τεχνολογίας Χρήστο Λαλόπουλο.

ëΔεν θα μπορούσα ν’ αφήσω εκτός, παρόλο που δεν τα κατάφερε να είναι κοντά μας λόγω απόστασης, τον εγκάρδιο φίλο Θάνο Τσάκαλο για το φωτογραφικό υλικό και όλη τη βοήθεια που μου παρέχει.

ëΚαι φυσικά τον εκδότη μου Γιώργο Δαμιανό και τις εκδόσεις 24γράμματα για την εμπιστοσύνη και την υποστήριξή του σ’ όλες μου τις προσπάθειες.

 


 


Σάββατο 1 Οκτωβρίου 2022

Και η τιβί χτενίζεται…

 


«Bάλ ’τους καμιά ταινία στην τηλεόραση να απασχοληθούν»

Το γνωστό τρικ των γονιών για να κρατούν τα παιδιά φρόνιμα.

Το γνωστό τέχνασμα των πολιτικών για να κρατούν τα μεγάλα παιδιά παραπλανημένα.

Το γνωστό δόλωμα των καναλιών για να ταΐζουν τα ρημαγμένα νοικοκυριά με λούστρο και αυταπάτες.

Το γνωστό κατασταλτικό για τις ανήσυχες φωνές που προτρέπουν τον κόσμο να βγει στους δρόμους.

Το γνωστό υπνωτικό στις βουρδουλιές που πέφτουν ανελέητα στις πλάτες μας…

Σ’ ένα μονόφρυδο η Ελλάδα ξαποσταίνει τις πληγές της. Koρυφαίο «trend” στο τουίτερ και μάλιστα με διαφορά  θυσανωτής τρίχας. Οι εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί που έσβησαν αβοήθητοι εκτός ΜΕΘ, οι  στρατιές ανέργων, τα κουκουλωμένα σκάνδαλα, η άγρια φτώχεια, η επανεμφάνιση του φασισμού, τα σπίτια χωρίς ρεύμα, τα παιδιά που δουλεύουν ανασφάλιστα για ένα ξεροκόμματο, η ελεεινή κοροϊδία με τους συνταξιούχους, το ξεπούλημα μιας χώρας που ολοένα συρρικνώνεται, δίχως νόμους, δίχως μέλλον, δίχως φρένο στην κατρακύλα… μοιάζουν ασήμαντα και «έχουν κουράσει» όπως λένε οι τηλε-αστέρες δημοσιογραφίσκοι.

Γκώσαμε από κυρπαντελήδες και χατζηπαντελήδες και κάθε λογής υπερεκτιμημένα ψώνια. Κι όσο εσείς ξεχνιέστε με την ακριβοπληρωμένη «εκπληκτική περσόνα» ενός σκουπιδοριάλιτι, κάποιοι άλλοι, μη τηλε-εξαρτημένοι, αναζητούν εναγωνίως τις καβάτζες τους για το χειμώνα. Κόντρα στη μονόφρυδη μοντέλα, θα σταθεί μια άνεργη γυναίκα. Θα σταθεί η αδερφή μου, η φίλη μου, η γειτόνισσά μου, η κόρη μου, το κορίτσι με τα κανονικά φρύδια και τα πριονισμένα φτερά. Η κραυγή της θα σας ξεκουφάνει, γιατί θεριεύει ο άνθρωπος όταν τον πνίγει το άδικο.

«Για περάστε, για περάστε, να θαυμάσετε το κορίτσι λάστιχο, τον θηλυκό Σαμψών που λυγίζει σίδερα και λειώνει ατσάλι! Έχασα δουλειά, σπίτι, φίλους, ενδιαφέροντα, κι η μάνα μου γηροκομεί τη γερασμένη μου ύπαρξη. Οι σπουδές και η εμπειρία μου χωθήκανε  σε μια νάιλον σακούλα και περιφέρονται σαν περιπλανώμενος θίασος, προς άγραν λύπησης και φτηνού μεροκάματου. Ό,τι έχετε ευχαρίστηση, κυρίες και κύριοι...»

 


Δευτέρα 26 Σεπτεμβρίου 2022

Τα παπούτσια μάς πάνε στον Πύργο

 


Ήταν όραμα και γίνεται πράξη. «Τα παπούτσια των άλλων» ταξιδεύουν ως τον Πύργο, σ’ ένα ιστορικό βιβλιοπωλείο της πόλης, με υπέροχη παρέα και ανεβασμένη διάθεση.

Το ραντεβού μας είναι στις 8 Οκτώβρη, στις 19.00 το βραδάκι, στο βιβλιοπωλείο "Κορκολής"  (Ερμού 3). Νιώθω ιδιαίτερη τιμή και συγκίνηση που  ένας χώρος με  120 χρόνια δυναμικής παρουσίας στην καρδιά της πόλης, θα φιλοξενήσει το βιβλίο μου.

Ψυχή της διοργάνωσης δεν είναι άλλη απ’ την Γιούλη Βασιλείου που, λογικά, θα πρέπει να έλιωσε τα παπούτσια της για να στήσει την εκδήλωση, να μοιράσει προσκλήσεις και να κολλάει αφίσες ολούθε στην πόλη. Την παρέα μας θα τιμήσουν δύο ξεχωριστές γυναίκες, πολυτάλαντες και απρόβλεπτα δημιουργικές. Αν και δεν έχουμε συναντηθεί ως τώρα, τις γνώρισα μέσα απ’ το βιβλίο τους «Θεμελιωτές» (εκδ. Διάνοια), ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα που καταγράφει την προετοιμασία της ελληνικής επανάστασης του ’21 και τις συνθήκες σύστασης της Φιλικής Εταιρείας. Θα μιλήσουν λοιπόν για το βιβλίο, θα διαβάσουν αποσπάσματα και θα αποδώσουν με το δικό τους ιδιαίτερο τρόπο κάποιες απ’ τις ιστορίες που διάλεξαν. Μεταξύ όλων των άλλων δραστηριοτήτων τους, η Μαρία και η Ζέτα κάνουν ραδιοφωνικές εκπομπές με παραμύθια και όχι μόνο, οπότε περιμένω με μεγάλο ενδιαφέρον ν’ ακούσω τους ήρωες του βιβλίου μου, να ενσαρκώνονται μέσα απ’ τις εκφραστικές τους φωνές.

Κρυφή μας επιδίωξη και λαχτάρα, είναι να φτιάξουμε μια “ωραία ατμόσφαιρα” που θα μυρίζει βιβλίο και μελάνι. Να μπούμε στα παπούτσια των ηρώων, ν’ ανακαλέσουμε παιδικές μας μνήμες και ενήλικες διαδρομές, έχοντας πάντα σαν προορισμό την ενσυναίσθηση κι ένα ερώτημα που είναι και το ζητούμενο των ημερών. «Εγώ τι θα έκανα στη θέση του;» Ίσως αυτό θα ήταν και η απαρχή για να μάθουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να τον αποδεχτούμε και να τον αγαπήσουμε. Να δοκιμάσουμε τις αντοχές και τις αξίες μας και να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.

Η συνέχεια στον Πύργο...

 


 

Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου 2022

«Τ’ αμπελοχώραφα των παππούδων μας, έλα να μας δείξεις»

 

-Αχ, Στέλιο, ήρθες; Πώς από ‘δω; Τι κάνεις, στο σπίτι όλοι καλά;

Έλα να σου πω τώρα εγώ, τι σημαίνει προσαρμοστικότητα. Πώς είναι να μαζεύεις σαράντα χρόνων ένσημα και να ‘ναι τα πνευμόνια σου σακατεμένα απ’ τη σκόνη και τα χημικά. Πώς θα ένιωθες κι εσύ αν ανήκες στη γενιά των «περήφανων γηρατειών» κι είχες για αντάλλαγμα μια κατακρεουργημένη σύνταξη, που πιότερο εκδικητική φαντάζει γιατί εξακολουθούμε και ζούμε οι «κωλόγεροι» κι επιβαρύνουμε το κράτος. Πώς γίνεται να κρατάς άθικτη την αξιοπρέπειά σου κι ας σε φλομώνουν διαρκώς με τύψεις κι ενοχές, κι εσύ να πρέπει να προσκυνάς και να φιλάς το χέρι του δυνάστη σου. Να σου πω πώς στήνεται ένα νοικοκυρεμένο σπιτικό και πώς κάνεις οικονομία ακόμα και στον αέρα που αναπνέεις. Πώς είναι να συντρέχεις τ’ άνεργα παιδιά σου και να τους μαθαίνεις αξίες και αγάπη για την πατρίδα, ακόμα κι αν αυτή έχει απωλέσει οριστικά την υπόληψή της.

Να σε μάθω βήμα-βήμα, Στέλιο μου, πώς επιβιώνεις στους άγριους χειμώνες. Χρόνια τώρα, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, να κόβουμε και να ράβουμε για να μη λείψει τίποτα στα παιδιά μας. Ξέρεις από φτώχεια, καλέ μου άνθρωπε; Αν ήξερες, θα μέτραγες τα λόγια σου και θ’ αλφάδιαζες τη σκέψη σου. Από ‘σένα περιμέναμε νομίζεις να μας κάνεις σεμινάρια οικονομίας και σωστής διαχείρισης; Βρε, Στέλιο μου, κανείς δεν σου έμαθε πως η αξία του ανθρώπου καταχτιέται μετά από επώδυνη και μακρόχρονη βιοπάλη; Και πως η αριστεία που τόσο σας αρέσει να πιπιλίζετε, αφορά τους ανθρώπους που έχουν για εύσημα στη ζωή τους μια στοίβα καρτέλες ενσήμων. Βαρέα-ανθυγιεινά, Στέλιο μου. Ξέρεις τι χρώμα έχουν;

Κι αν νομίζεις πως θα σε γλύφουμε σα δαρμένα σκυλιά, μακριά νυχτωμένος που είσαι… Τη βαρυχειμωνιά που έρχεται να τη φοβάσαι εσύ κι οι όμοιοί σου. Εμείς θα τη βολέψουμε και φέτος όπως κάνουμε μια ζωή. Ρεφενέ όλοι μια παρέα γύρω απ’ τη ξυλόσομπα, θα ζεσταθούμε με τσίπουρο και ρετσίνα και με όσους αυτοσχέδιους  μεζέδες αντέχει ο προϋπολογισμός μας. Αλίμονο σ’ εσάς που δεν ξέρετε πώς δουλεύεται η γη και πώς ατσαλώνεται η ψυχή στην αδικία.

Όπως σε βλέπω και με βλέπεις, στο λέω και να το θυμάσαι. Να τη φοβάσαι τη ματιά μας, Στέλιο μου.

Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2022

Ο φαλακρός μαθητής του μέλλοντος

 


Αν υπήρχε σήμερα ένας καθηγητής «Βεζούβιος» σαν τον αξέχαστο Τίτο Βανδή στην ταινία «Ο φαλακρός μαθητής», τα ίδια λόγια θα ξεστόμιζε. Αυτοί που έγιναν από διευθυντές μέχρι υπουργοί  και που τίποτα δεν στάθηκε εμπόδιο στην εξέλιξή τους, απλά και μόνο γιατί έλεγαν «ναι» στην κυρίαρχη εξουσία και υλοποιούσαν τις προσταγές της. Κι απ’ την άλλη, ο ταλαίπωρος μαθηματικός Καρατάμπανος που κόντεψε να τρελαθεί διδάσκοντας ως τα γεράματα. «Κι εγώ που έχω στο κεφάλι μου όλους τους τύπους κι όλες τις εξισώσεις, τι κατάλαβα; Mόνο τα χάπια μού μείνανε…»

Ο Βεζούβιος και τα μαθητούδια του. Ο Θανάσης ο «Παπατρέχας» με το σταφιδόψωμο. Τότε που όρμησε η Γκεστάπο στο 32ο γυμνάσιο, στο μπλόκο του Μεταξουργείου. Τότε που γράφανε κρυφά στους τοίχους «Ζήτω η ελευθερία, κάτω ο φασισμός». Δάσκαλε, θυμάσαι; «Πότε θα κάνει ξαστεριά»…

«Ένα απολυτήριο γυμνασίου, δάσκαλε, στάθηκε εμπόδιο για να πάρω μια προαγωγή, μετά από δεκαεφτά χρόνια υποδειγματικής εργασίας στο υπουργείο. Κι όταν έφτυσα αίμα να το πάρω, ανάθεμα κι αν άλλαξε η ζωή μου προς το καλύτερο. Γαλέρα κι άγριο κουπί ως το τέλος…»

ΥΓ. Θα ήταν καλή η σχολική χρονιά που ξεκινάει ασθμαίνοντας σήμερα, αν δεν ζούσαμε το ίδιο σενάριο με της ταινίας. Αν τα ίδια ακριβώς συνθήματα δεν γραφόντουσαν ξανά στους τοίχους των σχολείων. Aν δεν έκαναν κουμάντο ξανά οι ένστολοι και οι θεματοφύλακες του «Νόμος και τάξη». Αν δεν ματώνανε και πάλι παιδιά και σπουδαστές που διεκδικούν το αυτονόητο. Ίσες ευκαιρίες, παιδεία για όλους, αξιοκρατία…

Κι αν ο πιτσιρικάς που πέρασε σκυφτός σήμερα το κατώφλι μιας αίθουσας, δεν θύμιζε απελπιστικά τον κουρασμένο φαλακρό μαθητή του μέλλοντος. 




Πέμπτη 8 Σεπτεμβρίου 2022

“Εποχές”



 Αυτό που ονομάσαμε φθινόπωρο ήτανε μια θεμιτή καθορισμένη αναγκαιότητα

(Η αφή μας μοιράζεται ανάμεσα σε σκυθρωπές κουρτίνες κι αισθήματα εφηβικά

Τα μάτια μας που ματώθηκαν από πυρπολούμενους θαλασσινούς ήλιους)

Κανείς ναυαγός δεν πεθαίνει χωρίς μια φωτογραφία νοσταλγική

Κανένα πλοίο δε σαλπάρει χωρίς καπνό και χωρίς δάκρυα.

 


Δε ζητήσαμε πίσω απ’ αυτή την πολιτεία καμιά σίγουρη εναλλαγή

Δεν ασφαλίσαμε τη βεβαιότητα της πληρωμένης εγκαρτέρησης

Το βράδυ ανάβουν οι βιτρίνες των νεωτερισμών, στριφογυρίζουν τα γραμμόφωνα

Μέρες γιορτής οι σημαίες υψώνονται, τα σχολεία μ’ ομοιόμορφες μπλούζες

Κάθε κενότητα αναπαύεται ανώδυνα πάνω σε καταχτημένες αποσκευές

Πηγαίνει στα ζαχαροπλαστεία, συνωθείται, ηδονίζεται

Περιφρονεί, αυτάρκης, κάθε είδους εγκατάλειψη.

Εμείς δε ζητήσαμε την ανεκπλήρωτη έξοδο, στενέψαμε την καρδιά μας

Έντιμοι στα βραδινά σφυρίγματα των κρατικών Σιδηροδρόμων

Που συγκλίνουν με τις πρώτες βροχές ομαλά, με θερινών ειδυλλίων ναυάγια

Αυτοί που πιστεύουν πως ο χρόνος με τα χαρτιά περνάει πιο ευχάριστα

Αν δε βρέξει θα πάμε στο πάρκο, αν βρέξει στης κυρίας Αγγέλας

Εκεί που στη σοφίτα κατοικεί ο αρχαίος μαέστρος με τη γυναίκα του

Κι η κόρη αρραβωνιάζεται 29 χρονώ, απέκρουσε πολλές προτάσεις

Αγαπούσε τη διαστολή, τα θερινά ξενοδοχεία, τα κλειστά οικογενειακά κέντρα

Λατρεύει ένα βρέφος, θα τ’ ονομάσει Αγνή, αν κι ο γιατρός το έχει —ή σχεδόν— απαγορεύσει.

 


Αφήσαμε, νέα παιδιά, στο καφενείο η «Ωραία Σελήνη» τα κατακάθια του καφέ

(Η Μοίρα μας ανοίγεται θαυμασία: εδώ δρόμος, εκεί δρόμος, αποκεί επίσης δρόμος)

Το βράδυ θα παίξεις τρεις παρτίδες τάβλι για τρία γλυκά ή υποβρύχια

Το βράδυ έχει πάντα δροσιά. Γυναίκες περιφράσσουν τη δίοδο των στενωπών

Σηκώνονται, πηγαίνουν μέσα, ανανεώνονται και συνεχίζουν

Οι άνδρες επιστρέφουν αργά, έχουν δειπνήσει ή ισχυρίζονται

Ο ρόγχος των δωματίων είναι κενός, ο χρόνος επισκέπτεται αναλλοίωτος.

 

*** Μανόλης Αναγνωστάκης – ΕΠΟΧΕΣ – VII ***

 


 

ëΣημ. Οι φωτογραφίες της ανάρτησης προέρχονται από έκθεση που είχε γίνει στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη. Οι παιδικές φωτογραφίες του Αναγνωστάκη ήταν τραβηγμένες απ’ τον πατέρα του, Ανέστη Αναγνωστάκη, ακτινολόγο και μανιώδη φωτογράφο.